مرکز خبرنگاران افغانستان با نشر گزارش سالانهی سال ۲۰۲۵ میلادی، وضعیت آزادی رسانهها و امنیت خبرنگاران در افغانستان را «بهشدت تیره، محدودکننده و سرکوبگرانه» توصیف کرده است.
این گزارش که امروز (شنبه، ۶ جدی) منتشر شد، نشان میدهد فضای رسانهای کشور در یک سال گذشته بهگونه بیسابقهای تحت کنترل، سانسور و فشار قرار داشته است.
بر بنیاد این گزارش، مرکز خبرنگاران افغانستان در سال ۲۰۲۵ دستکم ۲۰۵ رویداد خشونت و نقض آزادی رسانهها را در ولایات مختلف ثبت کرده است.
Image: AFJC
این رویدادها شامل کشته شدن دو خبرنگار، زخمی شدن سه تن دیگر و ۱۶۶ مورد تهدید میشود که از میان آنها ۳۴ خبرنگار بازداشت شدهاند و پنج تن هنوز هم در زندان بهسر میبرند.
در گزارش آمده است که طی دوازده ماه گذشته، فشارهای اداره حاکم بر رسانهها افزایش یافته و به گسترش سانسور، خفقان و ترس منجر شده است.
نشر اعترافهای اجباری خبرنگاران زندانی، جلوگیری از حضور زنان خبرنگار در نشستهای خبری مقامهای ارشد و سانسور صدای زنان خبرنگار در کنفرانسهای زنده خبری، از جمله مواردی عنوان شده که نشاندهنده ترویج سیاست اختناق و تبعیض شدید جنسیتی است؛ سیاستی که به گفته این نهاد، در تاریخ رسانهای کشور بیسابقه بوده است.
بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۵ میلادی ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان به ۱۷ ولایت دیگر گسترش یافته که در نتیجه آن دستکم ۲۰ شبکه تلویزیونی تعطیل شدهاند.
شمار ولایاتی که از زمان اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبلت در آگست ۲۰۲۴ تاکنون مشمول این ممنوعیت شدهاند، به ۲۳ ولایت رسیده است.
افزون بر این، در یک سال گذشته دو تلویزیون و دو رادیو نیز به دلایل سیاسی یا امنیتی تعطیل شدهاند و رسانههای اندکِ باقیمانده ویژه زنان نیز به دلیل تبعیض جنسیتی با تهدید جدی تعطیلی مواجهاند.
مرکز خبرنگاران افغانستان تأکید کرده است که بهجز موارد کشته و زخمی شدن خبرنگاران در حملههای منتسب به نظامیان پاکستانی، عامل تمامی رویدادهای ثبتشده دیگر، نهادها و مقامهای حکومت طالبان بودهاند.
این نهاد افزوده است که شمار رویدادهای نقض آزادی رسانهها در مقایسه با سال ۲۰۲۴، که ۱۸۱ مورد ثبت شده بود، حدود ۱۳ درصد افزایش یافته است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که ادارهی حاکم با استفاده از ساختارهای رسمی و غیررسمی، رسانههای دولتی و وابسته را به ابزار تبلیغاتی و پروپاگاندایی تبدیل کرده و همزمان با سرکوب رسانههای مستقل و محدودسازی شدید دسترسی به اطلاعات، سیاست «تکصدایی» و ترویج روایتهای یکجانبه و بدون صدای مخالف را بهگونه سیستماتیک دنبال میکند.
مرکز خبرنگاران افغانستان هشدار داده است که تداوم این وضعیت، نگرانیهای عمیقی درباره نقض حقوق بنیادین خبرنگاران و رسانهها ایجاد کرده و آینده آزادی بیان و توسعه رسانهای در افغانستان را با تهدیدهای جدی و بیسابقه روبهرو ساخته است.
